Ustawa z dnia 5 lipca 2018 o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa określa operatorów usług kluczowych, jako firmy i instytucje świadczące usługi o istotnym znaczeniu dla utrzymania krytycznej działalności społecznej lub gospodarczej. Kluczowe sektory gospodarki to: energetyczny, transportowy, bankowy i infrastruktury rynków finansowych, ochrony zdrowia, zaopatrzenia w wodę pitną (wraz z dystrybucją) i infrastruktury cyfrowej.
Realizując zadania wynikające z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego w Nowym Sączu publikuje informacje pozwalające na zrozumienie zagrożeń występujących w cyberprzestrzeni oraz porady jak zabezpieczyć się przed tymi zagrożeniami.
Cyberbezpieczeństwo - to odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te systemy.
Incydent- oznacza zdarzenie, które ma lub może mieć niekorzystny wpływ na cyberbezpieczeństwo.
Najpopularniejsze zagrożenia w cyberprzestrzeni:
- Kradzieże tożsamości.
- Kradzieże (wyłudzenia), modyfikacje bądź niszczenie danych.
- Blokowanie dostępu do usług.
- Spam (niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne).
- Ataki socjotechniczne (np. phishing), czyli wyłudzanie poufnych informacji przez podszywanie się pod godną zaufania osobę lub instytucję.
- Ataki z użyciem szkodliwego oprogramowania (Phishing, Malware, Ransomomware, Man In the Middle, Cross-site scripting, DDos (distributed denial of service), SQL Injection, Malvertising).
Podstawy ochrony przed zagrożeniami:
- Nie zaniedbuj aktualizacji systemu operacyjnego i programów na używanym komputerze (najlepiej zaplanuj aktualizacje automatyczne).
- Posiadaj aktualny i wielofunkcyjny program antywirusowy z zaporą sieciową (ang. firewall). Stosuj ochronę w czasie rzeczywistym.
- Nie używaj prywatnych kont poczty elektronicznej i komunikatorów do korespondencji służbowej.
- Nie używaj prywatnych komputerów i telefonów do spraw służbowych.
- Nie używaj służbowych komputerów i telefonów do spraw prywatnych (w szczególności do czytania prywatnej poczty elektronicznej), nie udostępniaj ich członkom rodziny.
- Logując się na konto zawsze sprawdź czy domena danego portalu jest prawidłowa. Domena to nazwa zawierająca się między https://, a pierwszym kolejnym znakiem /
- Ignoruj wszystkie inne prośby o podanie swojego hasła, nawet jeżeli komunikat wygląda oficjalnie, wymaga natychmiastowej reakcji i grozi dezaktywacją konta.
- Pamiętaj, że żaden bank czy urząd nie wysyła e-maili do swoich klientów/interesantów z prośbą o podanie hasła lub loginu w celu ich weryfikacji.
- Jeśli masz wątpliwości co do tożsamości osoby/instytucji za którą ktoś się podaje, zweryfikuj ją za pomocą innego środka komunikacji np. telefonicznie.
- Wszystkie podejrzane wiadomości na skrzynce służbowej zgłaszaj administratorom w swojej organizacji. O wszystkie podejrzane wiadomości na prywatnej skrzynce możesz zapytać CERT Polska ( https://incydent.cert.pl / Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. )
- Szczególnie podejrzane są wiadomości: zawierające załączniki, a zwłaszcza archiwa i dokumenty Office z hasłem podanym w treści wiadomości i wiadomości zmuszające do podjęcia natychmiastowej reakcji.
- Zachowaj ostrożność podczas otwierania załączników plików. Na przykład, jeśli otrzymasz wiadomość e-mail z załącznikiem PDF z opisem „zaległa faktura”, nie otwieraj go jeśli zobaczysz, że pochodzi on z nietypowego e-maila. Otwórz dopiero jeżeli masz 100% pewności, że wiesz kto wysłał wiadomość.
- Nie klikaj w odnośniki od nieznanych podmiotów, co do których nie masz pewności gdzie Cię zaprowadzą.
- Nie otwieraj plików, stron nieznanego pochodzenia.
- Stosuj długie hasła. Unikaj haseł, które łatwo powiązać z publicznymi informacjami na temat Twojej osoby np. zawierających nazwisko, datę urodzenia itp.
- Hasło zmieniaj wtedy, gdy masz podejrzenie, że mogła poznać je inna osoba.
- Nie używaj takich samych haseł na różnych serwisach, w szczególności do konta email, banku i innych wrażliwych kont.
- Dla ułatwienia korzystaj z menedżerów haseł. Te wbudowane w przeglądarkę czy telefon są bezpieczne i proste w użyciu
- Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe (tzw. 2FA) tam gdzie jest to możliwe. Uwierzytelnianie dwuskładnikowe w poczcie elektronicznej i w kontach społecznościowych jest konieczne. Jeżeli obecny dostawca Twojej poczty nie udostępnia uwierzytelniania dwuskładnikowego, zmień go. Najlepszym drugim składnikiem uwierzytelniania i jedynym odpornym na ataki phishingowe jest token sprzętowy U2F (np. YubiKey).
- Zweryfikuj wszystkie dane kontaktowe w ustawieniach profilu poczty elektronicznej i mediów społecznościowych; dobra alternatywna metoda kontaktu ułatwi odzyskanie utraconego konta.
- Jeżeli podejrzewasz, że ktoś mógł włamać się na twoje konto, zmień hasło, sprawdź dostępną w profilu historię logowania i zakończ wszystkie aktywne sesje.
- Do wrażliwej prywatnej komunikacji używaj komunikatorów szyfrowanych end-to-end, np. Signala.
- Używaj opcji automatycznego kasowania wiadomości po upływie określonego czasu – nie da się ukraść czegoś, czego już nie ma.
- Wykonuj kopie zapasowe ważnych danych.
- Weryfikuj adresy stron pod kątem literówek, łudząco podobnych lub powtarzających się znaków i porównuj je z oficjalnymi stronami (w szczególności w zakresie bankowości elektronicznej).
- Korzystaj wyłącznie ze stron i portali używających komunikacji szyfrowanej. Należy zweryfikować certyfikat SSL klikając w kłódkę przy adresie strony oraz zwrócić uwagę czy pierwszy człon adresu strony zaczyna się od https://
- Nie zostawiaj danych osobowych w niesprawdzonych serwisach i na stronach, jeżeli nie masz absolutnej pewności, że nie są one widoczne dla osób trzecich.
- Korzystaj z wbudowanej zapory sieciowej (firewall) oraz oprogramowania antywirusowego, które chroni sprzęt przed szkodliwymi programami, ale także zwiększa ochronę sieci oraz pozwala na filtrowanie stron internetowych pod kątem ich szkodliwości.
- Dbaj o regularne aktualizacje systemu operacyjnego i wszystkich zainstalowanych programów.
- Korzystaj wyłącznie z legalnego oprogramowania, pozyskanego z oficjalnego źródła- od producenta lub dostawcy.
- Jeśli podłączasz do komputera nośniki danych- skanuj je pod kątem wirusów i złośliwego oprogramowania.
- Wszystkie pobrane pliki skanuj programem antywirusowym.
- Nie odwiedzaj stron oferujących darmowe filmy, muzykę albo łatwe pieniądze- najczęściej na takich stronach znajduje się złośliwe oprogramowanie.
- Zawsze zabezpieczaj hasłem lub szyfruj wiadomości e-mail zawierające poufne dane- hasło przekazuj innym sposobem komunikacji.
- Zwracaj uwagę na komunikaty wyświetlane na ekranie komputera.
NIE BĄDŹ OBOJĘTNY! ZGŁASZAJ PRZESTĘPSTWA DOKONYWANE W SIECI!
Rekomenduje się zapoznanie się z niżej wymienionymi poradnikami:
Podręcznik postępowania z incydentami naruszenia bezpieczeństwa komputerowego
Cyberhigiena dla każdego- serwis RP
Podmioty zajmujące się cyberbezpieczeństwem:
Strona internetowa Ministerstwa cyfryzacji
Strona internetowa CERT Polska
Strona internetowa Zespołu Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego
Strona Państwowego Instytutu Badawczego- NASK
Strona internetowa Ministerstwa Obrony Narodowej
Strona internetowe Niebezpiecznik
Strona internetowa Zaufana Trzecia Strona
Strona internetowa Legalne w Sieci
Strona internetowa Cyberdefence24
Strona internetowa Cyberresccue
Strona internetowa Nomoreransom
https://stojpomyslpolacz.pl/stp/materialy-do-pobrania
Zachęcamy do zapoznania się z treściami zawartymi na stronie Ministerstwa Cyfryzacji pod adresem: https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/cyberbezpieczeństwo w celu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących cyberbezpieczeństwa.